Een gesprek in de jungle van Nyunge Nationaal Park
De gids wandelt al een uur met me door de jungle. Noem het meer survival want het is nat in het regenseizoen, ik moet bukken voor dikke takken en de berg gaat steil omhoog.
Mijn beste vriend is hier mijn porter die mijn tas draagt met kleding, poncho, muggenmiddel, zonnebrand en crackers. Ik mag ook laagjes uittrekken als ik het heet krijg en in die tas stoppen zegt hij van te voren. Hij vindt alles prima en lacht. Hij voorkomt ongeveer vijf keer dat ik mijn hoofd stoot aan een grote dikke tak. Dat komt weer omdat ik naar beneden kijk. We maken de trekking in het regenseizoen, overal modder en plassen. Hij voorkomt dus ook twaalf keer dat ik met mijn billen in een modderplas belandt.
Een porter inhuren is goed. Het helpt de mensen aan werk en geeft hen de kans met jou Engels te oefenen. Zo kunnen zij ook weer leren en hebben een extra inkomen. Bovendien kent hij de weg hier, de snelste stappen, de slimste route. Ik ben ook fan van gators. Nooit geweten wat het waren, tot mijn gids zei die moet je wel nemen tegen de Fire Ants. Alleen het woord al! Hij zei ja als de Fire Ants in je schoenen of broekspijp kruipen dan gil je wel hoor. Aangezien ik geen jungle-eyes heb, heb ik ze meteen gehuurd. Was maar goed ook want ik heb gedurende de trekking zeker vijf grote stromen met fel rood geleurde mega grote Fire Ants gezien.
Wandelend spotten we vele vogels en ook een paar behoorlijk zeldzame. Kleine kreetjes van geluk bij ons hele groepje. Allemaal nature lovers. De turaco maakt enorme indruk op me. De gidsen springen van blijdschap. Wie een turaco ziet heeft enorm geluk. In oude Afrikaanse legendes staat de vogel voor schoonheid en elegantie. Als je hem spot krijg je een enorm gelukkig gevoel! Het is zo’n mooie vogel als uit een sprookje. Hij zit te ver om een goede foto van te maken. Als hij omhoog vliegt bewonderen we met zijn allen de felle rode klappende vleugels. Het doet me meteen denken aan de Paradijsvogels in Raja Ampat die ik met Seatrek spotte.
Aangekomen bij de grote groep met chimpansees die hoog in de boomtoppen zitten te ontbijten, ben ik echt even moe. Er zitten vijf rangers bij twee groepen chimps. Het zijn er totaal ongeveer twintig. De rangers observeren de chimps de hele dag en maken notities. Zo worden statistieken bijgehouden over aantallen dieren, geboortes, gedrag, eten en drinken, ziektes. Er wordt wel eens ingegrepen met medicijnen of een medische ingreep, met narcose in zeer beperkte tijd. De gids vertelt op zachte toon vele feiten terwijl wij omhoog kijken en de chimpansees bewonderen. We wachten even af. Het lijkt erop of de groep die verderop zit onze kant op gaat komen. Dat leiden de rangers en de gids af van het gegil (zij noemen het waarschuwen dat wij er zitten) van de groep die dichtbij ons zit. Ik vind het best een enorm lawaai dat de chimps maken en het klinkt voor mij scary. De ranger lacht, dat is ook zo.
De gids vertelt veel over de chimps. Dan komt het gesprek op de geschiedenis van Rwanda. Het fascineert ze toch allemaal en ze zijn verdrietig over het verleden maar kijken echt vooruit. Ze zijn trots op waar Rwanda nu staat en dat is te merken. Ze zijn ook blij met de nieuwe regering die aan iedereen denkt, niet ‘corrupted is’. Ik zeg dat het museum grote indruk op mij maakte. Dat ik er niet van kon slapen. Hoe erg ik het vind dat door de kolonisatie zijn zo te lijden hebben gehad. Want uitbuiten, producten stelen, belastingen instellen en winsten opstrijken is een ding. Mensen mishandelen en zo’n misbruik van ze maken en tegen elkaar ophitsen dat het leidt tot genocide en dan de rug toekeren is wel het uiterste van oorlogscriminelen. En het ergste is dat er in Europa straten en pleinen naar deze mensen vernoemd zijn die dit veroorzaakt hebben.
Het is de tweede keer dat ik het deze reis hoor ‘ja maar blanken hebben altijd een hekel gehad aan zwarten’. Ik blijf rustig en denk wat ga ik hier nou op zeggen. Ik zit in de jungle als blanke vrouw met blond haar tussen zeven Rwandese mannen, waarvan twee met een machete om takken en lianen te hakken als de jungle te dicht is en we er niet gemakkelijk doorheen kunnen.
Een zegt, als ik bij blanke mensen ben, voel ik me nooit veilig. Want ze denken toch dat ik een crimineel ben of hen iets wil aan doen. Of dat ik ga stelen.
OK, zeg ik. En hoe moet ik me dan nu voelen? Vraag ik hem. Hij denkt na en knikt. Ja, dat is een hele goeie. Nee zegt ie jij niet he zo bedoel ik het niet. We moeten allebei lachgen. Hij beschouwt mij als een local. Dat is grappig dat gebeurt me wel vaker.
Ik zeg: ik ben hier in Rwanda op veel plekken de enige reiziger. De enige blanke en blonde. Overal Rwandese mensen, in mijn hotel, chauffeur, gids. Trekkers, rangers. Gids, in restaurantjes, alleen maar Rwandesen, zeg ik. En ik voel me hier geen seconde onveilig. Ik vind jullie gastvrij en aardig, behulpzaam. Ja, zeker, soms hier en daar een beetje gereserveerd. Maar dat begin ik nu te doorgronden nu ik het museum en kings palace heb gezien, nu ik snap wat jullie is aangedaan. Vertrouwen moet toch weer opgebouwd worden.
We lachen, we bewonderen de chimpansees. Ik bedank ze voor hun eerlijkheid. Vertel dat ik niets liever zou willen dan met mijn dochter zodra ze 15 jaar is naar de gorilla’s en chimpansees. Haar dit prachtige land laten zien met de geweldig lieve Rwandezen. De heerlijke broodjes met avocado, de verse frietjes van aardappel met mayo.
Ik benadruk dat ze vooral trots moeten zijn, vooral zo door moeten gaan. Niet moeten kijken naar wie hen veroordeelt, maar wie met hen wil samenwerken. Singapore is hun vriend, die geven goed advies en zijn eerlijk en supportive.
Op de reis ontmoet ik een masseuse uit Burundi, deze vrouw heeft gouden handen. De vermoeidheid van de trekkings masseert ze in een uur uit mijn voeten, kuiten en rug. Ik ontmoet vrouwen uit Congo en Rwanda, heb mooie gesprekken over Afrika, de toekomst en de kansen.
Rwanda is echt een land voor reizigers. Rwanda heeft mijn hart gestolen.
Dit moet je meemaken.
In de pers op dit moment kranten vol overgave het conflict met Congo. De diplomatieke relatie met België die is beëindigd.
Met vele Rwandezen heb ik hierover gesproken en hen gevraagd hen kant van het verhaal te vertellen. Vanuit hun historisch perspectief, hun gevoel, hun familieverhalen.
Ik snap het nu beter, van de andere kant. Het conflict met Congo komt uit de tijd van 1910, het moment dat bezetter Belgie de grenzen tussen Congo en Rwanda even veranderde. En alle verschillende kolonisaties en conflicten die daarna weer hebben plaatsgevonden. Je kunt het niet – zoals recentste artikel in FD stond- op een man schuiven. Ook niet op een klein groepje. Heel Rwanda steunt de support van Rwandezen in Congo. En luisterend naar hun kant van het verhaal is het volkomen helder waarom. Die Rwandezen wonen in een gebied dat voor de kolonisatie Rwanda toebehoorde. Er wonen daar ook oorlogscriminelen die gevlucht zijn. Er zitten zo veel meer kanten aan die burenruzie.
Maar Rwandezen zijn enorm lieve mensen. Gastvrij, vriendelijk. Hun land weer aan het opbouwen. Maken hele moderne keuzes. Ze bewonderen bijvoorbeeld Singapore en willen leren van landen die groene keuzes maken.
Beelden onderweg op reis
Rwandezen zijn harde werkers. Ze werken op het land, overal mooie akkers met verse aardappels, tomaten en papaya’s. Ik rijd langs theeplantages en rijstvelden, had die hier niet verwacht. Het is dus koel in de bergen bij de vulkanen en ook weer warm zoals ik in Azie gewend ben.
Het straatbeeld is een man met spullen op de bagagedrager van zijn fiets. Hij fietst niet, dat kan hier niet want de berg op is veel te stijl. De fiets is een soort kruiwagen.
Kinderen met een geit aan een touwtje langs de weg. Dertig kinderen op een voetbalveldje. Een voetbal die rond gaat. De kleinsten komen nooit aan de bal, die hebben het ook al opgegeven. Ze zien mij (in de auto) rijden en zwaaien. Ik voel me er eentje van het koningshuis zo enthouisast zijn ze. De voetbal is gemaakt van plastic zakjes met een touwtje erom.
Ze voetballen verder. Geen plastic speelgoed, geen iPad. Dik tevreden. Kleine schooltjes, houten bankjes. Zingen, lachen en lol maken samen. En wat willen ze graag met mij op de foto. Rode aarde is de stoep. Geen tegels. Kinderen met benen vol zand en modder. Drie kinderen met twee knikkers dik tevreden aan het spelen samen.
Zodra ik lach, lachen ze allemaal terug. Met zo’n prachte brede glimlach die kinderen in Rwanda hebben. Ik roep Hello, how are you? En vraag: whats you name? En krijg de mooiste namen te horen die klinken als toverspreuken.
